Bác sĩ ơi, cứu lấy con em, hết cách rồi…

“Bác sĩ ơi, cứu lấy con em, hết cách rồi…” 

Câu nói vang lên trong phòng khám cách đây gần 2 năm đến nay vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức của BS.CKII Trần Ngọc Hải - Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ. Đó là lời cầu cứu của vợ chồng trẻ đến từ Đà Nẵng khi hay tin thai nhi mắc dị tật tim bẩm sinh nặng: tim không có lỗ van động mạch phổi, thiểu sản thất phải, nguy cơ thai lưu khá cao.

Qua theo dõi diễn tiến siêu âm tim thai, các bác sĩ nhận thấy tổn thương hiện lên ngày một rõ ràng. Trái tim thai nhi dày lên bất thường, trong khi khoang chứa ngày càng thu hẹp. Nếu chọn sinh sớm, nguy cơ tử vong sau sinh gần như chắc chắn bởi non tháng lại kèm bệnh tim phức tạp.

Không có lựa chọn nào dễ dàng.

“Trái tim em bé chỉ nhỏ như 1 quả dâu tây”

“Trái tim em bé chỉ nhỏ như một quả dâu tây”, TS.BS Đỗ Nguyên Tín - Trưởng Đơn vị Can thiệp Tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 1, nhớ lại. “Chỉ cần sai lệch rất nhỏ, tim có thể ngừng đập ngay lập tức”.

Là người đã có nhiều năm học tập, quan sát và trực tiếp chứng kiến các ca can thiệp tim bào thai tại nước ngoài, TS.BS Đỗ Nguyên Tín hiểu rất rõ mức độ khó và rủi ro của kỹ thuật này.

Đó là kết quả của một quá trình chuẩn bị vô cùng công phu, tính toán kỹ từng “đường đi nước bước”, cùng sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa nhiều chuyên khoa, để từng thao tác trong phòng mổ đạt độ chính xác gần như tuyệt đối. Điều khó nhất là luồn kim đi đúng hướng vào tim thai để đưa dụng cụ vào.

Không chỉ cần một bác sĩ thông tim giỏi, còn phải gây mê bào thai để em bé nằm yên, phải có bác sĩ siêu âm tim xác định chính xác từng cấu trúc tim. Phải có ê-kíp sản khoa đủ kinh nghiệm xử lý mọi tình huống trong buồng tử cung, nơi từng được coi là “bất khả xâm phạm”.

Những công đoạn khó khăn này đã được BSCKII Trịnh Nhựt Thư Hương - Trưởng khoa Chăm sóc trước sinh; bác sĩ Tào Tuấn Kiệt, chuyên gia gây mê hồi sức tại Bệnh viện Từ Dũ, bác sĩ Đỗ Thị Cẩm Giang, chuyên gia về siêu âm tim của Nhi đồng 1 cùng ê-kíp nhiều kinh nghiệm trong chẩn đoán, can thiệp bào thai của hai bệnh viện đảm nhiệm.

Bác sĩ Giang nhớ lại, với ca can thiệp đầu tiên, số lần hội chẩn lên tới 6-7 lần. Mỗi cuộc họp là một lần cân nhắc lại toàn bộ kịch bản: chỉ định, nguy cơ, khả năng thành công, những tình huống xấu nhất có thể xảy ra.

Thậm chí, khi sản phụ đã được đưa lên bàn mổ vẫn được mời xuống phòng hội chẩn để tiếp tục xin ý kiến lần cuối với PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cùng BGĐ bệnh viện. Sản phụ được hỏi lại một lần nữa: có đồng ý thực hiện ca can thiệp hay không và có tin tưởng vào ê-kíp hay không? “Bệnh nhân trả lời dứt khoát 100%”, bác sĩ Giang kể.

Hơn 15 con người, thuộc 5 chuyên khoa trong phòng can thiệp hôm ấy. Mỗi người một nhiệm vụ nhưng chung một áp lực. Khi van tim được nong thành công, khi kim luồn được rút ra khỏi tử cung người mẹ, trái tim bé nhỏ vẫn đập đều, cả ê-kíp mới dám thở phào.

Họ reo vui, ôm chầm lấy nhau, những đôi mắt đỏ hoe vì vỡ òa.

Ca can thiệp tim bào thai xuyên tử cung đầu tiên tại Việt Nam đã thành công như thế!