Khó thở, sưng phù chân sau sinh cảnh báo bệnh nguy hiểm gì? (Báo Sức khỏe & đời sống)

Ngày 19/9, Bệnh viện Từ Dũ (TPHCM) tổ chức Hội nghị Gây mê Hồi sức Sản phụ khoa lần thứ 16 năm 2026. Tại hội nghị, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ huyết khối tăng trong thai kỳ và giai đoạn hậu sản.

Nguy cơ huyết khối tăng 4-5 lần trong thai kỳ

BS.CKII Trần Ngọc Hải - Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ cho biết, sản khoa là lĩnh vực đặc biệt bởi trong thai kỳ cơ thể người phụ nữ trải qua hàng loạt thay đổi về sinh lý. Đặc biệt, thời điểm em bé chào đời và những giờ đầu sau sinh tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe sản phụ.

Theo bác sĩ Hải, dù sinh thường hay sinh mổ, cơ thể người mẹ đều trải qua những thay đổi lớn trong thời gian rất ngắn. Sau khi em bé chào đời, cơ thể chuyển nhanh từ trạng thái mang thai sang hậu sản, các biến cố có thể xuất hiện và diễn tiến chỉ trong vài phút hoặc vài giờ.

Do đó, sản phụ cần được theo dõi chặt chẽ ngay sau sinh hoặc sau mổ, đặc biệt trong 4-6 giờ đầu. Đây là khoảng thời gian có thể xuất hiện những biến cố nghiêm trọng, trong đó có rối loạn đông máu và huyết khối.

BS.CKII Trần Ngọc Hải - Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ. Ảnh: P.Thương.

Huyết khối xảy ra khi cục máu đông hình thành trong lòng mạch. Nếu cục máu đông gây tắc các mạch máu quan trọng, ảnh hưởng đến tuần hoàn tim, phổi, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng nguy kịch, thậm chí ngưng tim, ngưng thở.

BS.CKII Tào Tuấn Kiệt - Trưởng khoa Gây mê Hồi sức, Bệnh viện Từ Dũ cho biết, bệnh nhân được ghi nhận mắc huyết khối tĩnh mạch hoặc thuyên tắc phổi trước phẫu thuật tại bệnh viện trong những năm gần đây có xu hướng tăng so với giai đoạn trước.

Đáng chú ý, trong thai kỳ, nguy cơ huyết khối tĩnh mạch tăng khoảng 4-5 lần so với phụ nữ không mang thai và đặc biệt cao ở giai đoạn hậu sản.

Theo bác sĩ Kiệt, thai kỳ vốn có tình trạng tăng đông sinh lý. Bên cạnh đó, quá trình phẫu thuật có thể gây tổn thương mô, mạch máu, trong khi tình trạng bất động, béo phì, tuổi cao và một số yếu tố khác tiếp tục làm gia tăng nguy cơ hình thành huyết khối.

Bên cạnh đó, việc phẫu thuật kéo dài cũng là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Theo bác sĩ Kiệt, hiện có những ca đại phẫu ung thư phụ khoa kéo dài 3-5 giờ. Thời gian phẫu thuật dài, kết hợp với tình trạng bất động sau mổ, có thể làm tăng nguy cơ huyết khối.

"Huyết khối là biến cố nguy hiểm, vì vậy cần được đánh giá một cách hệ thống. Điều quan trọng là khi nguy cơ xuất hiện, chúng ta phải có một hệ thống để nhận diện, dự phòng và xử trí, qua đó nâng cao an toàn cho người bệnh", BS.CKII Tào Tuấn Kiệt nhấn mạnh.

Sau sinh không đồng nghĩa đã hết nguy hiểm

BS.CKII Hồng Công Danh - Phó Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ cho biết, không thể dự báo chính xác sản phụ nào chắc chắn sẽ xảy ra huyết khối hoặc thuyên tắc. Vì vậy, việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ để có biện pháp dự phòng phù hợp đóng vai trò quan trọng.

Những trường hợp cần đặc biệt lưu ý gồm sản phụ bị nhau tiền đạo, nhau cài răng lược, tiền sản giật nặng, béo phì, đái tháo đường; người có bệnh lý liên quan đến đông máu, tiền sử huyết khối hoặc một số bệnh lý tĩnh mạch. Trong lĩnh vực phụ khoa, bệnh nhân ung thư hoặc phải nằm bất động kéo dài cũng cần được đánh giá nguy cơ.

Sau sinh, sản phụ vẫn có nguy cơ mắc huyết khối. Ảnh: P.Thương.

Theo bác sĩ Danh, một tâm lý dễ gặp ở sản phụ và gia đình là cho rằng khi em bé đã chào đời, những nguy cơ nghiêm trọng cũng đã qua. Thực tế, sau sinh không đồng nghĩa sản phụ đã hết nguy cơ huyết khối, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Ở giai đoạn sớm, huyết khối có thể khó được người bệnh tự nhận biết. Vì vậy, ngay từ khi khám thai, sản phụ nên thông tin đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử bệnh của bản thân và gia đình, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến đông máu, huyết khối. Những yếu tố như béo phì, tăng huyết áp, tiền sản giật, nhau tiền đạo, nhau cài răng lược… cũng cần được đánh giá trong quá trình mang thai để phân tầng nguy cơ.

Đáng lưu ý, khi xuất hiện khó thở bất thường, sản phụ cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân. Trường hợp một bên chân đột ngột sưng, nóng hoặc phù bất thường cũng cần nghĩ đến nguy cơ huyết khối và đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá.

Theo các chuyên gia, do huyết khối không phải lúc nào cũng có thể dự báo trước, việc xây dựng hệ thống phân tầng nguy cơ, dự phòng và phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an toàn cho sản phụ. Với những trường hợp cần tiếp tục dự phòng sau khi xuất viện, người bệnh phải được hướng dẫn sử dụng thuốc và theo dõi các dấu hiệu bất thường tại nhà.

Nguồn:

Khó thở, sưng phù chân sau sinh cảnh báo bệnh nguy hiểm gì?