Báo cáo sơ kết ADR 6 tháng đầu năm 2019 tại bệnh viện Từ Dũ
Bệnh viện Từ Dũ là bệnh viện đứng thứ 2 cả nước về số lượng báo cáo ADR trong năm 2018. Tổng số báo cáo ADR trong 6 tháng đầu năm 2019 tại Bệnh viện Từ Dũ từ các khoa phòng là 140 báo cáo. So với số lượng báo cáo ADR 6 tháng đầu năm 2018 (151 báo cáo), số lượng báo cáo ADR giảm 7,3%.
Về chất lượng báo cáo ADR:
96% báo cáo ADR đạt đầy đủ thông tin khi gởi về Khoa Dược. Tất cả báo cáo trước khi gởi cho Trung tâm ADR đều được bổ sung đầy đủ thông tin.
1.Phân bố theo tháng:
Nhận xét:
Số lượng báo cáo ADR phân bố đều trong các tháng, trung bình 23 báo cáo/tháng, giảm so với 6 tháng đầu năm 2018 (25 báo cáo/tháng), tập trung nhiều hơn vào tháng 1 với 29 báo cáo chiếm tỷ lệ 20,7%. Số lượng báo cáo ADR nhận được ít nhất vào tháng 4 với 18 báo cáo chiếm tỷ lệ 12,9%.
2.Phân bố số báo cáo ADR theo Khoa:
Nhận xét:
Số lượng báo cáo ADR từ khoa Sản N2 cao nhất với 33 báo cáo chiếm tỷ lệ 23,6%, tiếp theo là khoa Sản H với 25 báo cáo chiếm tỷ lệ 17,9%, khoa PTGMHS là 19 báo cáo chiếm tỷ lệ 13,6%. Sản H và PTGMHS có số lượng báo cáo tăng gấp 2 lần so với cùng kỳ 2018. Đây là những khoa rất tích cực trong công tác theo dõi và báo cáo ADR góp phần đánh giá lợi ích, nguy cơ của thuốc, tăng cường sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả.
3. Phân bố số báo cáo ADR theo người báo cáo
|
|
Số báo cáo ADR |
Tỷ lệ |
|
Bác sĩ |
37 |
26,4% |
|
Dược sĩ |
3 |
2,1% |
|
Hộ sinh |
100 |
71,5% |
Nhận xét: Đối tượng báo cáo ADR chủ yếu là Hộ sinh với 100 báo cáo chiếm tỷ lệ 71,5%, tăng so với 6 tháng đầu năm 2018 (68,9%), tiếp theo là Bác sĩ với 37 báo cáo chiếm tỷ lệ 26,4%, có giảm so với 6 tháng đầu năm 2018 (28,5%), Dược sĩ với 3 báo cáo chiếm tỷ lệ 2,1%, giảm so với 6 tháng đầu năm 2018 (2,6%).
4. Phân bố số báo cáo ADR theo nhóm thuốc
|
STT |
Nhóm thuốc |
Số báo cáo ADR |
Tỷ lệ |
|
1 |
Thuốc kháng viêm giảm đau |
66 |
47,1% |
|
2 |
Kháng sinh |
58 |
41,4% |
|
3 |
Thuốc khác |
16 |
11,5% |
Nhận xét: Thuốc giảm đau là nhóm thuốc có tỷ lệ báo cáo ADR nhiều nhất với 66 báo cáo chiếm tỷ lệ 47,1% tăng so với 6 tháng đầu năm 2018 (46,4%), tiếp theo là kháng sinh với 58 báo cáo chiếm tỷ lệ 41,4% giảm so với 6 tháng đầu năm 2018 (42,4%).
Có ghi nhận 03 ca báo cáo ADR từ thuốc điều trị ung thư trong 6 tháng đầu năm 2019.
5. Phân bố số báo cáo ADR theo tiền căn dị ứng thuốc
Nhận xét: Số báo cáo ADR trên bệnh nhân không có tiền căn dị ứng thuốc là 121 báo cáo chiếm tỷ lệ 86,4%, tăng so với 6 tháng đầu năm 2018 (82,1%). Số báo cáo ADR trên bệnh nhân có tiền căn dị ứng thuốc là 19 báo cáo chiếm tỷ lệ 13,6%, giảm so với 6 tháng đầu năm 2018 (17,9%), thể hiện nhân viên y tế có sự quan tâm trong việc khai thác tiền sử dị ứng của bệnh nhân, do vậy nên theo dõi sát bệnh nhân khi chỉ định sử dụng thuốc.
6. Những thuốc được báo cáo nhiều nhất
Các thuốc nghi ngờ gây phản ứng có hại xuất hiện nhiều nhất trong các báo cáo ADR thuộc 2 nhóm chính là:
- Nhóm thuốc kháng viêm giảm đau (66 báo cáo), trong đó Diclofenac chiếm tỷ lệ cao nhất với 97,0% (64 báo cáo) tăng so với 6 tháng đầu năm 2018 (88,6%)
- Nhóm thuốc kháng sinh (58 báo cáo) chủ yếu là Cefotaxim, Cefadroxil, Cefazolin, trong đó Cefotaxim chiếm tỷ lệ cao nhất với 37,9% (22 báo cáo), giảm so với 6 tháng đầu năm 2018 (46,9%).
- Nhiễm Virus là chủ yếu: Hầu hết các trường hợp viêm họng cấp ở người lớn và trẻ em do virus gây ra (Adenovirus, Rhinovirus, Influenza, Epstein-Barr Virus...).
- Tỷ lệ nhiễm GAS: Liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes - GAS) là nguyên nhân gây viêm họng do vi khuẩn phổ biến nhất. GAS chiếm khoảng 20% – 30% các trường hợp viêm họng ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi, và 5% – 15% ở người lớn.
Theo IDSA 2026: Mặc dù có hiệu quả đối với nhiễm ESBL-E, nhóm chuyên gia đề xuất ưu tiên dành aztreonam-avibactam, ceftazidime-avibactam, meropenem-vaborbactam, imipenem-relebactam, ceftolozane-tazobactam và cefiderocol để điều trị nhiễm do các vi khuẩn biểu hiện kháng carbapenem.
Theo IDSA 2026: Nếu cefepime được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần thay đổi hay kéo dài liệu trình kháng sinh. Nhóm chuyên gia đề xuất tránh cefepime trong điều trị cUTI hoặc nhiễm ngoài đường tiết niệu do ESBL-E, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm với cefepime.
Theo IDSA 2026: Nếu piperacillin-tazobactam được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do một vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần đổi thuốc cũng như không cần kéo dài thời gian điều trị. Nhóm chuyên gia đề xuất piperacillin-tazobactam là lựa chọn thay thế cho cUTI do ESBL-E ở người bệnh không nguy kịch và không kèm nhiễm khuẩn huyết. Ngược lại, không khuyến nghị piperacillin-tazobactam để điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm in vitro với piperacillin-tazobactam.
Theo IDSA 2026: Ertapenem, imipenem và meropenem là các thuốc ưu tiên điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Imipenem hoặc meropenem được ưu tiên ở người bệnh nguy kịch hoặc giảm albumin máu. Cefepime-enmetazobactam là lựa chọn thay thế cho các nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Khi đã đạt đáp ứng lâm sàng phù hợp, có thể cân nhắc chuyển sang ciprofloxacin, levofloxacin hoặc TMP-SMX đường uống, với điều kiện đã chứng minh nhạy cảm in vitro.
Enterobacterales sinh β-lactamase phổ rộng (ESBL-E) là nhóm vi khuẩn có khả năng bất hoạt phần lớn penicillin, cephalosporin và aztreonam. Các chủng ESBL-E vẫn còn nhạy cảm với carbapenem, nhưng thường đồng mang thêm gen hoặc đột biến làm mở rộng phổ kháng đối với nhiều nhóm kháng sinh không phải β-lactam. ESBL gặp phổ biến nhất ở Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae và Klebsiella oxytoca.
