Dexamethason có thể làm giảm mệt mỏi liên quan đến bệnh ung thư
DS. Đặng Thị Thuận Thảo (Dịch)
Khoa Dược - BV Từ Dũ
Dexamethasone có thể giảm mệt mỏi liên quan đến bệnh ung thư và cải thiện chất lượng cuộc sống ở những bệnh nhân bị bệnh ung thư tiến triển. Tuy nhiên, chỉ một vài bác sĩ chỉ định steroid để kiểm soát tình trạng mệt mỏi vào giai đoạn cuối của bệnh ung thư
Trong một thử nghiệm lâm sàng nhỏ ngẫu nhiên, được công bố ngày 29 tháng 7 trên tạp chí Journal of Clinical Oncology, dexamethasone cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống so với giả dược.
Tiến sĩ Sriram Yennurajalingam, thuộc Bộ môn chăm sóc giảm nhẹ và phục hồi chức năng y khoa tại Đại học Texas cho rằng mặc dù cần đánh giá thêm hiệu quả lâu dài và có thêm những nghiên cứu an toàn, nhưng dexamethasone có thể xem là một lựa chọn cho những bệnh nhân đang trải qua rất nhiều đau khổ vì các triệu chứng mệt mỏi và các triệu chứng có liên quan của bệnh ung thư. Dexamethason có thể được chỉ định trong khoảng từ 1 đến 2 tuần ở tất cả các bệnh nhân ung thư tiến triển có tình trạng mệt mỏi liên quan đến bệnh ung thư.
Tuy nhiên, dexamethason không được chỉ định phổ biến theo hướng dẫn trên. Trong một cuộc khảo sát gần đây trên 1000 bác sĩ chuyên khoa ung thư, kết quả cho thấy chỉ 1/4 đến 1/3 số bác sĩ được hỏi cho biết thường xuyên chỉ định steroid để kiểm soát tình trạng mệt mỏi vào giai đoạn cuối của bệnh ung thư. Dexamethason được chỉ định một cách hạn chế vì lo ngại về tác dụng phụ và thiếu bằng chứng trong các thử nghiệm lâm sàng.
Trong nghiên cứu của mình, tiến sĩ Yennurajalingam và các đồng nghiệp đánh giá 84 bệnh nhân được chẩn đoán ung thư tiến triển có ≥ 3 triệu chứng trong vòng 24 giờ trước đó (ví dụ, đau, mệt mỏi, buồn nôn và chán ăn kinh niên/suy kiệt, mất ngủ, trầm cảm, hoặc dinh dưỡng kém). Họ được chọn ngẫu nhiên để được chỉ định dexamethasone 4 mg uống hoặc giả dược 2 lần mỗi ngày trong 14 ngày.
Những điểm thay đổi từ ngày 1 đến ngày 15 được đánh giá bằng bảng đánh giá chức năng của phương pháp trị liệu bệnh mãn tính (FACIT-F).
Sự cải thiện trung bình với nhóm được chỉ định dexamethasone cao hơn so với hơn với giả dược. Cải thiện trung bình so với ban đầu tốt hơn đáng kể vào ngày thứ 8 (P = 0,012) và ngày 15 (P = 0,001) đối với nhóm được chỉ định dexamethason
Các tác dụng có lợi lâu dài của corticosteroid đã không được chứng minh, nhưng thuốc này có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng sau khi sử dụng một vài tuần. Vì vậy, corticoid được khuyến cáo chỉ dành cho những bệnh nhân vào giai đoạn cuối của bệnh ung thư hoặc những người có lý do hồi phục cơ bản cho sự mệt mỏi.
Tài liệu tham khảo
Roxanne Nelson (Aug 02, 2013), Dexamethasone Reduces Fatigue in Advanced Cancer Patients, J Clin Oncol
- Nhiễm Virus là chủ yếu: Hầu hết các trường hợp viêm họng cấp ở người lớn và trẻ em do virus gây ra (Adenovirus, Rhinovirus, Influenza, Epstein-Barr Virus...).
- Tỷ lệ nhiễm GAS: Liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes - GAS) là nguyên nhân gây viêm họng do vi khuẩn phổ biến nhất. GAS chiếm khoảng 20% – 30% các trường hợp viêm họng ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi, và 5% – 15% ở người lớn.
Theo IDSA 2026: Mặc dù có hiệu quả đối với nhiễm ESBL-E, nhóm chuyên gia đề xuất ưu tiên dành aztreonam-avibactam, ceftazidime-avibactam, meropenem-vaborbactam, imipenem-relebactam, ceftolozane-tazobactam và cefiderocol để điều trị nhiễm do các vi khuẩn biểu hiện kháng carbapenem.
Theo IDSA 2026: Nếu cefepime được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần thay đổi hay kéo dài liệu trình kháng sinh. Nhóm chuyên gia đề xuất tránh cefepime trong điều trị cUTI hoặc nhiễm ngoài đường tiết niệu do ESBL-E, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm với cefepime.
Theo IDSA 2026: Nếu piperacillin-tazobactam được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do một vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần đổi thuốc cũng như không cần kéo dài thời gian điều trị. Nhóm chuyên gia đề xuất piperacillin-tazobactam là lựa chọn thay thế cho cUTI do ESBL-E ở người bệnh không nguy kịch và không kèm nhiễm khuẩn huyết. Ngược lại, không khuyến nghị piperacillin-tazobactam để điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm in vitro với piperacillin-tazobactam.
Theo IDSA 2026: Ertapenem, imipenem và meropenem là các thuốc ưu tiên điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Imipenem hoặc meropenem được ưu tiên ở người bệnh nguy kịch hoặc giảm albumin máu. Cefepime-enmetazobactam là lựa chọn thay thế cho các nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Khi đã đạt đáp ứng lâm sàng phù hợp, có thể cân nhắc chuyển sang ciprofloxacin, levofloxacin hoặc TMP-SMX đường uống, với điều kiện đã chứng minh nhạy cảm in vitro.
Enterobacterales sinh β-lactamase phổ rộng (ESBL-E) là nhóm vi khuẩn có khả năng bất hoạt phần lớn penicillin, cephalosporin và aztreonam. Các chủng ESBL-E vẫn còn nhạy cảm với carbapenem, nhưng thường đồng mang thêm gen hoặc đột biến làm mở rộng phổ kháng đối với nhiều nhóm kháng sinh không phải β-lactam. ESBL gặp phổ biến nhất ở Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae và Klebsiella oxytoca.
