Những viên thuốc làm thay đổi thế giới
Giống mọi sản phẩm của nền văn minh, viên thuốc cũng dẫn đến tác dụng tích cực và tiêu cực, thậm chí gây ra những tranh cãi gay gắt. Mặc dù vậy, không thể phủ nhận rằng nhiều viên thuốc đã tạo nên cuộc cách mạng trong y học và xã hội, được tôn vinh là “thần dược” đối với sự sống, “vị cứu tinh” đối với linh hồn của nhân loại.
Viên prozac
Những người chữa trị cảm giác thất vọng và hoang mang bằng sự trợ giúp của tân dược đã trưởng thành nhờ prozac - viên thuốc được mệnh danh là “viên thuốc yêu đời”.
Hơn 20 năm trước, vào năm 1987, prozac (biệt dược của Hãng Lilly - Mỹ - tên gốc là fluoxetin) xuất hiện trong các hiệu thuốc và lập tức khiến giới truyền thông xôn xao bởi nó được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước tiến vượt bậc trong điều trị bệnh trầm cảm. Quả thật, chỉ sau đó ít lâu, prozac đã trở thành loại thuốc thông dụng với 54 triệu “tín đồ” trên thế giới tin dùng.
Viên aspirin
Đây là nguyên tố tổng hợp đầu tiên được đưa vào điều trị bệnh tật của con người. Đã trải qua hơn 100 năm song aspirin vẫn đang tìm cho mình những ứng dụng và thành công mới.
![]() Aspirin là loại thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới hiện nay.
|
Viên viagra
Nhà bác học vĩ đại nhất mọi thời đại Leonardo de Vinci đã nắm bắt chính xác nỗi đau không chỉ riêng giới mày râu: “Dụng cụ sung sướng đàn ông không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn nghe theo mệnh lệnh thân chủ”. Trên thế giới tối thiểu có khoảng 150 triệu đàn ông là nạn nhân của tình trạng liệt dương. Tấn bi kịch diễn ra suốt nhiều thế kỷ và không có gì thay đổi cho đến khi có sự xuất hiện của “thần dược” viagra vào những năm cuối cùng của thế kỷ 20.
Viên tránh thai
Nhờ viên thuốc này mà loài người đã tách rời được sinh hoạt tình dục với hoạt động tái sản xuất nòi giống. Nếu không có viên thuốc này có lẽ trái đất đã không còn chỗ để con người đặt chân.
Cha đẻ của viên tránh thai là nhà bác học Carl Djerassi. Năm 1951, ông điều chế thành công Noretydron - hợp chất tổng hợp có tác dụng tương tự như hormon điều chỉnh quá trình rụng trứng. 9 năm sau, sản phẩm viên tránh thai đầu tiên có tên enovit với thành phần chính là noretydron đã xuất hiện tại các hiệu thuốc của Mỹ và một số quốc gia châu Âu. Sự ra đời của viên thuốc tránh thai đã đưa nửa thế giới vào một kỷ nguyên mới, thậm chí nhiều người còn ví von đây là viên thuốc đã làm nên “cuộc cách mạng trao quyền cho nữ giới”.
Các loại thuốc kháng sinh
Thế kỷ XX thuộc về thuốc kháng sinh: chúng đã cứu sống hàng triệu người bệnh, chúng kéo dài và làm thay đổi chất lượng cuộc sống của con người. Penicillin được xem là tiến bộ y học lớn nhất mà thế giới đã biết từ trước đến giờ.
Khi nhà vi trùng học người Anh Alexander Fleming tình cờ phát hiện ra penicilin vào năm 1928, chắc hẳn ông không thể hình dung ra được ảnh hưởng của nó đối với y học hiện đại. Trước khi penicillin trở nên phổ biến vào những năm 1940, các vết thương và các bệnh như giang mai thường gây tử vong ở người. Nhưng từ khi được sản xuất rộng rãi, penicillin đã cứu được khoảng 200 triệu người.
Thuốc kháng sinh nhanh chóng trở thành vũ khí vạn năng. Do hậu quả sử dụng tràn lan, đã xuất hiện ngày càng nhiều chủng vi khuẩn biến đổi gen có khảng năng đề kháng với các loại thuốc kháng sinh phổ biến. Thực tế tất cả dân cư các quốc gia phát triển đều sử dụng kháng sinh. Thậm chí thuốc kháng sinh còn được dùng trong chăn nuôi, từ tôm cá đến trâu, bò. Thế nhưng đến nay vẫn chưa có vũ khí nào có thể khả dĩ thay thế thuốc kháng sinh. Vậy nên đang diễn ra một dạng chạy đua vũ trang: trên thị trường xuất hiện ngày càng nhiều thế hệ thuốc kháng sinh mới. Cùng với đó cũng càng xuất hiện nhiều chủng vi trùng kháng thuốc.
Kháng sinh chiếm gần 80% tổng số đơn thuốc được kê trong thời kỳ mang thai, và khoảng 20%–25% phụ nữ sẽ sử dụng kháng sinh trong thai kỳ. Các bệnh nhiễm trùng phổ biến nhất bao gồm nhiễm trùng đường tiết niệu (UTIs), nhiễm trùng đường sinh dục, nhiễm trùng da - mô mềm và nhiễm trùng đường hô hấp. Việc sử dụng kháng sinh trong thai kỳ luôn cần được cân nhắc giữa nguy cơ và lợi ích.
Lạc nội mạc tử cung là bệnh lý viêm mạn tính phụ thuộc estrogen, ảnh hưởng khoảng 10% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Bệnh đặc trưng bởi sự hiện diện của mô nội mạc tử cung ngoài buồng tử cung, gây đau bụng kinh, đau khi giao hợp, đau vùng chậu kéo dài và vô sinh, làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống.
Điều trị cần được cá thể hóa, tùy theo mức độ triệu chứng, vị trí tổn thương và nhu cầu sinh sản. Hướng dẫn hiện nay khuyến nghị kết hợp giữa điều trị nội khoa, ngoại khoa và hỗ trợ không dùng thuốc.
Phản ứng có hại của thuốc (ADR) là vấn đề thường gặp trong thực hành lâm sàng và có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ, tính mạng người bệnh nếu không được nhận biết sớm và xử trí kịp thời.
Acetaminophen (paracetamol) đã được sử dụng để hạ sốt và giảm đau từ nhẹ đến trung bình. Thuốc có sẵn ở dạng đơn chất hoặc kết hợp với các thuốc khác để điều trị các triệu chứng cảm lạnh, cúm, đau đầu và viêm xương khớp. Tên thương mại phổ biến là Tylenol. Theo Tạp chí Wall Street Journal đưa tin, Bộ trưởng Y tế Hoa Kỳ dự định thông tin về mối liên quan giữa chứng tự kỷ và việc phơi nhiễm với thuốc giảm đau và hạ sốt Tylenol trước khi sinh, như sau:
Tiêm chủng cho mẹ giúp bảo vệ cả mẹ và thai nhi khỏi một số bệnh nhiễm trùng. Lý tưởng nhất là tiêm chủng trước khi thụ thai, nhưng trong một số trường hợp, việc tiêm chủng trong thai kỳ cũng được chỉ định.
Nhiều bằng chứng cho thấy rằng, việc sử dụng kháng sinh ở bệnh nhân tiên lượng nặng bị suy thận cấp (STC) thường không đạt được mục tiêu dược lực học và tỉ lệ tử vong cao liên quan đến nhiễm trùng. Do đó, bài viết này đánh giá những thay đổi thông số về dược động học và dược lực học trên bệnh nhân nặng có STC và đề xuất những giải pháp để có thể tối ưu liều dùng kháng sinh trên những bệnh nhân này.




