Những viên thuốc làm thay đổi thế giới
Giống mọi sản phẩm của nền văn minh, viên thuốc cũng dẫn đến tác dụng tích cực và tiêu cực, thậm chí gây ra những tranh cãi gay gắt. Mặc dù vậy, không thể phủ nhận rằng nhiều viên thuốc đã tạo nên cuộc cách mạng trong y học và xã hội, được tôn vinh là “thần dược” đối với sự sống, “vị cứu tinh” đối với linh hồn của nhân loại.
Viên prozac
Những người chữa trị cảm giác thất vọng và hoang mang bằng sự trợ giúp của tân dược đã trưởng thành nhờ prozac - viên thuốc được mệnh danh là “viên thuốc yêu đời”.
Hơn 20 năm trước, vào năm 1987, prozac (biệt dược của Hãng Lilly - Mỹ - tên gốc là fluoxetin) xuất hiện trong các hiệu thuốc và lập tức khiến giới truyền thông xôn xao bởi nó được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước tiến vượt bậc trong điều trị bệnh trầm cảm. Quả thật, chỉ sau đó ít lâu, prozac đã trở thành loại thuốc thông dụng với 54 triệu “tín đồ” trên thế giới tin dùng.
Viên aspirin
Đây là nguyên tố tổng hợp đầu tiên được đưa vào điều trị bệnh tật của con người. Đã trải qua hơn 100 năm song aspirin vẫn đang tìm cho mình những ứng dụng và thành công mới.
![]() Aspirin là loại thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới hiện nay.
|
Viên viagra
Nhà bác học vĩ đại nhất mọi thời đại Leonardo de Vinci đã nắm bắt chính xác nỗi đau không chỉ riêng giới mày râu: “Dụng cụ sung sướng đàn ông không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn nghe theo mệnh lệnh thân chủ”. Trên thế giới tối thiểu có khoảng 150 triệu đàn ông là nạn nhân của tình trạng liệt dương. Tấn bi kịch diễn ra suốt nhiều thế kỷ và không có gì thay đổi cho đến khi có sự xuất hiện của “thần dược” viagra vào những năm cuối cùng của thế kỷ 20.
Viên tránh thai
Nhờ viên thuốc này mà loài người đã tách rời được sinh hoạt tình dục với hoạt động tái sản xuất nòi giống. Nếu không có viên thuốc này có lẽ trái đất đã không còn chỗ để con người đặt chân.
Cha đẻ của viên tránh thai là nhà bác học Carl Djerassi. Năm 1951, ông điều chế thành công Noretydron - hợp chất tổng hợp có tác dụng tương tự như hormon điều chỉnh quá trình rụng trứng. 9 năm sau, sản phẩm viên tránh thai đầu tiên có tên enovit với thành phần chính là noretydron đã xuất hiện tại các hiệu thuốc của Mỹ và một số quốc gia châu Âu. Sự ra đời của viên thuốc tránh thai đã đưa nửa thế giới vào một kỷ nguyên mới, thậm chí nhiều người còn ví von đây là viên thuốc đã làm nên “cuộc cách mạng trao quyền cho nữ giới”.
Các loại thuốc kháng sinh
Thế kỷ XX thuộc về thuốc kháng sinh: chúng đã cứu sống hàng triệu người bệnh, chúng kéo dài và làm thay đổi chất lượng cuộc sống của con người. Penicillin được xem là tiến bộ y học lớn nhất mà thế giới đã biết từ trước đến giờ.
Khi nhà vi trùng học người Anh Alexander Fleming tình cờ phát hiện ra penicilin vào năm 1928, chắc hẳn ông không thể hình dung ra được ảnh hưởng của nó đối với y học hiện đại. Trước khi penicillin trở nên phổ biến vào những năm 1940, các vết thương và các bệnh như giang mai thường gây tử vong ở người. Nhưng từ khi được sản xuất rộng rãi, penicillin đã cứu được khoảng 200 triệu người.
Thuốc kháng sinh nhanh chóng trở thành vũ khí vạn năng. Do hậu quả sử dụng tràn lan, đã xuất hiện ngày càng nhiều chủng vi khuẩn biến đổi gen có khảng năng đề kháng với các loại thuốc kháng sinh phổ biến. Thực tế tất cả dân cư các quốc gia phát triển đều sử dụng kháng sinh. Thậm chí thuốc kháng sinh còn được dùng trong chăn nuôi, từ tôm cá đến trâu, bò. Thế nhưng đến nay vẫn chưa có vũ khí nào có thể khả dĩ thay thế thuốc kháng sinh. Vậy nên đang diễn ra một dạng chạy đua vũ trang: trên thị trường xuất hiện ngày càng nhiều thế hệ thuốc kháng sinh mới. Cùng với đó cũng càng xuất hiện nhiều chủng vi trùng kháng thuốc.
Lựa chọn biện pháp tránh thai không chỉ dựa trên hiệu quả tránh thai mà còn phải cân nhắc tình trạng sức khỏe, nguy cơ huyết khối – tim mạch, thời điểm sử dụng sau sinh, tình trạng cho con bú, các thuốc dùng đồng thời và mong muốn của người sử dụng.
Tiêm chủng là một phần thiết yếu trong chăm sóc sức khỏe dự phòng cho người lớn, bao gồm cả phụ nữ có thai (PNCT). Từ năm 2023, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC) và Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) khuyến cáo các thai phụ từ 18 tuổi trở lên nên được sàng lọc bằng xét nghiệm ba chỉ số (HBsAg, anti-HBs và anti-HBc), nếu chưa thực hiện trước đó, để xác định đối tượng dễ mắc bệnh và cần tiêm phòng.
Điều trị nôn và buồn nôn trong thai kỳ (nausea and vomiting of pregnancy- NVP) nhằm các mục tiêu chính: giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống, điều chỉnh tình trạng giảm thể tích tuần hoàn, ceton niệu và rối loạn điện giải. Đồng thời, các biện pháp can thiệp cần ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng của nôn kéo dài như thiếu hụt vitamin hoặc giảm cân, trong khi vẫn đảm bảo tối thiểu hóa ảnh hưởng của thuốc đối với thai nhi.
HPV (Human Papillomavirus – HPV) là một trong số tác nhân gây ra bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất tại Hoa Kỳ. Nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung, gây tử vong cho khoảng 250.000 phụ nữ mỗi năm trên toàn cầu. Virus này còn gây ung thư hầu họng (đặc biệt vùng gốc lưỡi và amidan), ung thư âm hộ, âm đạo, dương vật và hậu môn. Một số chủng khác còn gây ra mụn cóc sinh dục.
Việc kê đơn kháng sinh, kháng nấm ở phụ nữ cho con bú luôn tiềm ẩn nguy cơ đối với trẻ bú mẹ. Mặc dù, các dữ liệu cho thấy đa số kháng sinh, kháng nấm thường sử dụng, có thể bài tiết vào sữa mẹ nhưng ít gây hại đến trẻ bú mẹ. Tuy nhiên, vẫn có quan điểm về việc ngưng cho con bú mẹ hoặc trì hoãn điều trị không phù hợp. Điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người phụ nữ và ảnh hưởng đến lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ. Do đó, việc xây dựng nguồn thông tin về tính an toàn của nhóm thuốc này đối với phụ nữ cho con bú là rất cần thiết. Đây sẽ là nguồn dữ liệu tham khảo đáng tin cậy để tư vấn và sử dụng kháng sinh, kháng nấm ở phụ nữ cho con bú. Qua đó, góp phần vào việc sử dụng thuốc hiệu quả, an toàn và hợp lý trên đối tượng người bệnh là phụ nữ đang trong thời kỳ nuôi con bằng sữa mẹ.
Báo cáo hoạt động theo dõi adr năm 2025 của Bệnh viện Từ Dũ




