Thông tin thuốc tháng 02/2014: Tổng kết báo cáo ADR 2014 tại BV Từ Dũ
Tổng số báo cáo ADR trong năm 2013 tại Bệnh viện Từ Dũ từ các khoa phòng là 116 báo cáo. So với số lượng báo cáo ADR năm 2012 (72 báo cáo), số lượng báo cáo ADR đã tăng 37.9% (44 báo cáo)
1.Phân bố theo tháng:
Nhận xét: Số lượng báo cáo ADR phân bố đều trong các tháng nhưng tập trung nhiều hơn vào 6 tháng đầu năm (67 báo cáo) chiếm tỷ lệ 57.6%. Số lượng báo cáo ADR nhận được ít nhất vào tháng 12 (3 báo cáo) chiếm tỷ lệ 2.6% và nhiều nhất vào tháng 2, tháng 4, tháng 5 với 14 báo cáo chiếm tỷ lệ 12.1%
2.Phân bố theo đối tượng báo cáo:
|
|
Số báo cáo ADR |
Tỷ lệ |
|
Bác sĩ |
69 |
59.5% |
|
Dược sĩ |
26 |
22.4% |
|
Nữ hộ sinh |
21 |
18.1% |
Nhận xét: Đối tượng báo cáo ADR chủ yếu là Bác sĩ với 69 báo cáo chiếm tỷ lệ 59.5%, tiếp theo là Dược sĩ với 26 báo cáo chiếm tỷ lệ 22.4%, Nữ hộ sinh với 21 báo cáo chiếm tỷ lệ 18.1%
3.Phân bố số báo cáo ADR theo Khoa:
Nhận xét: Số lượng báo cáo ADR từ nhà thuốc bệnh viện cao nhất với 26 báo cáo chiếm tỷ lệ 22.41%, tiếp theo là Khoa PTGMHS với 23 báo cáo chiếm tỷ lệ 19.83%, Khoa Sanh với 21 báo cáo chiếm tỷ lệ 18.1%, Khoa Phụ với 10 báo cáo chiếm tỷ lệ 8.62%, Khoa Hậu sản H với 8 báo cáo chiếm tỷ lệ 6.9%.
4. Phân bố số báo cáo ADR theo nhóm thuốc
Nhận xét: Kháng sinh là nhóm thuốc có tỷ lệ báo cáo ADR nhiều nhất với 53 báo cáo chiếm tỷ lệ 45.69%, tiếp theo là nhóm kháng viêm giảm đau với 29 báo cáo chiếm tỷ lệ 25%, thuốc đặt phụ khoa với 11 báo cáo chiếm tỷ lệ 9.48%. Nhóm thuốc mê với 8 báo cáo là những trường hợp sốc phản vệ, chiếm tỷ lệ 6.9%
5. Phân bố số báo cáo ADR theo cơ địa bệnh nhân
Nhận xét: Số báo cáo ADR trên bệnh nhân không có tiền căn dị ứng thuốc là 74 báo cáo chiếm tỷ lệ 63.79%. Số báo cáo ADR trên bệnh nhân có tiền căn dị ứng thuốc là 42 báo cáo chiếm tỷ lệ 36.21%, tăng hơn so với 6 tháng đầu năm thể hiện sự quan tâm của nhân viên y tế trong việc khai thác tiền sử dị ứng của bệnh nhân, do vậy nên theo dõi sát bệnh nhân khi chỉ định sử dụng thuốc để kịp thời xử trí ADR.
6. Những thuốc được báo cáo nhiều nhất
|
|
Số ca ADR |
Tỷ lệ % trong nhóm |
|
Kháng sinh |
53 |
|
|
Cefotaxim |
20 |
37.7% |
|
Kháng viêm giảm đau |
29 |
|
|
Diclofenac |
12 |
41.4% |
Nhận xét: Các thuốc nghi ngờ gây phản ứng có hại xuất hiện nhiều nhất trong các báo cáo ADR thuộc 2 nhóm chính là:
- Nhóm thuốc kháng sinh với đại diện là Cefotaxim, Augmentine, Ceftazidim, Cefazolin trong đó Cefotaxim chiếm tỷ lệ cao nhất với 37.7%
- Nhóm thuốc kháng viêm giảm đau với đại diện là Diclofenac, Ketoprofen, Paracetamol, Ibuprofen trong đó Diclofenac chiếm tỷ lệ cao nhất với 41.4%
7. Những phản ứng ADR nặng, điển hình:
|
STT |
Tên thuốc |
Phản ứng ADR |
Khoa |
|
1 |
Quinvaxem |
Sau 1 giờ 5 phút chích ngừa và uống thuốc ngừa, BN trở lại với tình trạng tím tái toàn thân, gồng và tay chân hơi co giật nhẹ, nhiệt độ 37,2°C |
Phòng khám trẻ DV |
|
2 |
Spasless (Phloroglucinol +Trimethylphloroglucinol) |
Sau 5 phút tiêm thuốc, BN bị tím tái, khó thở, HA tụt à sanh kềm cứu bé rồi chuyển mẹ lên phòng mổ cấp cứu: do tử cung không co hồi, băng huyết nên cắt tử cung. |
Khoa Sanh |
|
3 |
Hexidoxim (Cefpodoxim) (alpha-aescin) |
Sau 15 - 20 phút uống thuốc, BN mệt, chân tay bủn rủn, người lạnh, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, khó thở |
Nhà thuốc |
|
4 |
Cefotaxim
|
Sau ít phút tiêm thuốc, BN ngứa toàn thân, khó thở, vã mồ hôi toàn thân, mạch và HA không đo được, đi tiều trên giường, ói, lo lắng, hốt hoảng. |
Nội Soi |
|
5 |
Misoprostol
|
Sau 10 phút ngậm 2 viên Misoprostol, BN bị tê cứng lưỡi, phù lưỡi, khó thở |
KHGĐ |
|
6 |
Marcain spinal heavy (Bupivacain) |
BN mổ lấy thai vì có cơn gò cường tính, thai 39 tuần. 12 giờ, BN được gây tê tủy sống với 10mg Marcain + 25mcg Fentanyl. Sau 2 phút gây tê, BN tím tái, gồng người, HA tụt, xử trí với 0.2mg Adrenalin + Hydrocortison 200mg pha loãng (TM), đặt nội khí quản với ketamin và suxamethonium à HA vẫn thấp, mạch nhanh à tiếp tục dùng Adrenalin. Sau 2 phút BN ngưng tim à xoa bóp tim ngoài lồng ngực + shock điện, sử dụng thêm levenor à HA: 80/60. Tiến hành mổ lấy thai (1 bé gái 3500g) TC co hồi kém: cắt TC và tiếp tục hồi sức. |
PTGMHS |
|
7 |
Marcain (Bupivacain)
|
BN bị tim bẩm sinh, thông liên thất, tăng áp động mạch phổi nặng. Gây tê màng cứng với Lidocain 2% và Fentanyl, mổ lúc 0g20' ngày 18/4. Sau mổ, được giảm đau qua catheter ngoài màng cứng bằng Marcain 0,1% kết hợp với Fentanyl 2mcg/ml đến 8g bệnh nhân bị tê 2 tay và 2 chân, đầu ngón tay tím, chân trái bị yếu không cử động được, mạch nhanh -> ngưng thuốc, hồi sức tích cực đến 16g30' hết các triệu chứng trên. |
PTGMHS |
|
8 |
Cefotaxim
|
BN mổ lấy thai, gây tê tủy sống, mổ bắt con, sau đó chích Oxytocin và Cefotaxim, khoảng 5 phút sau thì mắt sưng, HA tụt khoảng 50/20mmHg |
PTGMHS |
|
9 |
Augmentin
|
Sau 5 giờ tiêm thuốc, BN nổi bóng nước dày đặc kín hết từ dưới 2 vú lên trên, bóng nước to nhỏ không đều.(HP ngày thứ 3) |
Hậu sản H |
|
10 |
Tazocin |
Sau 10 phút truyền thuốc, BN than mệt nhiều, hơi khó thở, phù mặt phù mi mắt, hai cánh tay nổi mẩn đỏ. |
Hậu Phẫu |
|
11 |
Propofol Lipuro (Propofol) Tracrium (Atracurium besilat)
|
9g50: tiêm dẫn liều đầu Propofol + Tracrium, 10g đặt NKQ, mạch tăng 134-136 l/p; HA: giảm 55/27mmHg. Xử trí: Ephedrin nâng HA 77/40mmHg à BN xuất hiện đỏ da, sẩn da, tăng tiết dịch họng và nước mắt àSốc phản vệ, XT: Adrenalin và Hydrocortisone, giữ lại phòng mổ đến 11g chuyển HS. |
PTGMHS |
|
12 |
Dipherelline (Triptoreline)
|
Sau 2 tuần tiêm liều thứ 2 Dipherelline 3.75mg (30/8), BN ngứa khắp đầu, cổ, kéo dài 4 ngày, mờ mắt (khoảng 2 tuần) tới 30/9 hiện tượng mờ mắt giảm dần, đã khám chuyên khoa mắt BV mắt TPHCM, chưa phát hiện bất thường. |
Phòng khám phụ khoa |
|
13 |
Paciflam (Midazolam) Sulfentanil Tracrium (Atracurium besilat) Propofol |
Sau 2 phút tiền mê với Midazolam + Sulfentanil, khởi mê với Propofol+ Tracrium. Tiến hành đặt nội khí quản, BN ran rít ở phổi, mặt đỏ, nổi mẩn. HA: 60/40mmHg; Mạch 126 lần / phút |
PTGMHS |
|
14 |
Spasmaverine (Alverin) |
Sau 10 phút uống thuốc, BN thấy ngứa, đỏ mặt, khó thở. Mạch: 135 l/p; HA: 120/80 mmHg. Chuyển cấp cứu chống sốc không bớt nên đẩy lên hồi sức: Khó thở, hỏi biết nhưng không trả lời vì mệt, nổi mẩn khắp người, phù mặt (môi, mắt), ngồi thở |
Chẩn đoán tiền sản |
|
15 |
Tracrium (Atracurium besilat) Propofol |
BN bị khối u buồng trứng 2 bên, gây đau bụng vùng hạ vị được chỉ định bóc u nang buồng trứng qua nội soi ổ bụng, phương pháp vô cảm gây mê nội khí quản. Lúc 7g45 ngày 20/11 BN được tiền mê Midazolam và sulfentanil sau đó tiến hành dẫn mê với thuốc mê propofol, khi BN ngủ thì chích tiếp thuốc dãn cơ Tracrium thì BN bị sốc phản vệ, 2 mí mắt phù, HA tụt còn 60/40mmHg mạch nhanh sau đó mạch không đều, trên nhịp nhanh kịch phát trên thất sau đó nhịp tim rời rạc |
PTGMHS |
|
16 |
Tracrium (Atracurium besilat) Propofol
|
Sau khi dẫn đầu mê với Diprivan 10mg, Tracrium 20mg, Sulfentanyl 10mcg. Sau 3 phút tiến hành đặt nội khí quản, xuất hiện mạch nhanh > 120l/, HA 64/42mmHg, dẫn đến sốc, sau đó khoảng 10 phút nổi mẫn đỏ rải rác ở ngực, và 2 cánh tay |
PTGMHS |
KẾT LUẬN
Số lượng báo cáo ADR tại Bệnh viện Từ Dũ năm 2013 có tăng hơn so với năm 2012 và đã có sự quan tâm của nhân viên y tế trong việc khai thác tiền sử dị ứng của bệnh nhân. Số báo cáo ADR hiện tại chủ yếu tập trung ở Nhà thuốc, Khoa PTGMHS, Khoa Sanh, Khoa Phụ… và rải rác ở các Khoa như Sản A, Sản C…
Chất lượng báo cáo ADR cũng đã được cải thiện, thông tin bệnh nhân được điền đầy đủ (bao gồm số nhập viện), mô tả phản ứng ADR chi tiết hơn. Khoa PTGMHS là một trong những khoa có báo cáo ADR kịp thời và đầy đủ thông tin.
- Nhiễm Virus là chủ yếu: Hầu hết các trường hợp viêm họng cấp ở người lớn và trẻ em do virus gây ra (Adenovirus, Rhinovirus, Influenza, Epstein-Barr Virus...).
- Tỷ lệ nhiễm GAS: Liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes - GAS) là nguyên nhân gây viêm họng do vi khuẩn phổ biến nhất. GAS chiếm khoảng 20% – 30% các trường hợp viêm họng ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi, và 5% – 15% ở người lớn.
Theo IDSA 2026: Mặc dù có hiệu quả đối với nhiễm ESBL-E, nhóm chuyên gia đề xuất ưu tiên dành aztreonam-avibactam, ceftazidime-avibactam, meropenem-vaborbactam, imipenem-relebactam, ceftolozane-tazobactam và cefiderocol để điều trị nhiễm do các vi khuẩn biểu hiện kháng carbapenem.
Theo IDSA 2026: Nếu cefepime được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần thay đổi hay kéo dài liệu trình kháng sinh. Nhóm chuyên gia đề xuất tránh cefepime trong điều trị cUTI hoặc nhiễm ngoài đường tiết niệu do ESBL-E, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm với cefepime.
Theo IDSA 2026: Nếu piperacillin-tazobactam được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do một vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần đổi thuốc cũng như không cần kéo dài thời gian điều trị. Nhóm chuyên gia đề xuất piperacillin-tazobactam là lựa chọn thay thế cho cUTI do ESBL-E ở người bệnh không nguy kịch và không kèm nhiễm khuẩn huyết. Ngược lại, không khuyến nghị piperacillin-tazobactam để điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm in vitro với piperacillin-tazobactam.
Theo IDSA 2026: Ertapenem, imipenem và meropenem là các thuốc ưu tiên điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Imipenem hoặc meropenem được ưu tiên ở người bệnh nguy kịch hoặc giảm albumin máu. Cefepime-enmetazobactam là lựa chọn thay thế cho các nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Khi đã đạt đáp ứng lâm sàng phù hợp, có thể cân nhắc chuyển sang ciprofloxacin, levofloxacin hoặc TMP-SMX đường uống, với điều kiện đã chứng minh nhạy cảm in vitro.
Enterobacterales sinh β-lactamase phổ rộng (ESBL-E) là nhóm vi khuẩn có khả năng bất hoạt phần lớn penicillin, cephalosporin và aztreonam. Các chủng ESBL-E vẫn còn nhạy cảm với carbapenem, nhưng thường đồng mang thêm gen hoặc đột biến làm mở rộng phổ kháng đối với nhiều nhóm kháng sinh không phải β-lactam. ESBL gặp phổ biến nhất ở Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae và Klebsiella oxytoca.



