Thông tin thuốc tháng 08/2020
Trong 6 tháng đầu năm 2020 Bệnh viện Từ Dũ đã gửi gửi về Trung tâm DI & ADR Quốc gia 207 báo cáo ADR, tăng 35% so với cùng kỳ năm 2019 (140 báo cáo).
Tất cả các báo cáo gửi về khoa Dược đều đầy đủ thông tin. Tuy nhiên, khoảng 5% các báo cáo ADR chưa lựa chọn thông tin chính xác cho câu hỏi “Tái sử dụng thuốc bị nghi ngờ có xuất hiện lại phản ứng hay không?”.Tất cả các báo cáo ADR đều được khoa Dược thẩm định, cập nhật, xác nhận trước khi gửi về Trung tâm DI & ADR Quốc gia.
1.Phân bố theo tháng:
Nhận xét:
Số lượng báo cáo ADR thấp hơn tại thời điểm tháng 1,2,3/2020, tương ứng với việc giảm số lượng người bệnh trong các tháng này do dịch bệnh Covid-19. Số lượng báo cáo ADR trong các tháng 4,5,6 gia tăng trở lại và phân bố đồng đều. Dù chịu sự ảnh hưởng của Covid-19, trong 6 tháng đầu năm 2020 số lượng báo cáo ADR trung bình trong là 31 báo cáo/tháng, tăng 26% so với cùng kỳ năm 2019 (23 báo cáo/tháng). Việc này cho thấy các khoa phòng đã thực hiện rất nghiêm túc việc theo dõi và báo cáo ADR.
2.Phân bố số báo cáo ADR theo khoa:
Nhận xét:
Trong năm 2020, khoa Dược đã nhận được báo cáo ADR từ nhiều khoa lâm sàng hơn (14 khoa trong 6 tháng đầu năm 2020 so với 11 khoa cùng kỳ năm 2019) và số lượng báo cáo từ các khoa phòng cũng được phân bố đồng đều hơn. Khoa Sản N1 và Sản N2 tiếp tục là 2 khoa có số lượng báo cáo ADR cao nhất, chiếm tỉ lệ lần lượt là 15,9% (30 báo cáo ADR) và 14,9% (28 báo cáo ADR). Số lượng báo cáo ADR của khoa Phẫu thuật Gây mê hồi sức (GMHS) tăng 36,8% (26 báo cáo ADR) so với cùng kỳ 2019 (19 báo cáo ADR). Việc gia tăng số lượng báo cáo ADR góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu để đánh giá lợi ích, nguy cơ của thuốc, tăng cường việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả.
3. Phân bố báo cáo ADR theo người báo cáo
|
|
Số báo cáo ADR |
Tỷ lệ |
|
Hộ sinh |
150 |
72,5% |
|
Bác sĩ |
47 |
22,7% |
|
Dược sĩ |
10 |
4,8% |
Nhận xét:
Đối tượng báo cáo ADR chủ yếu vẫn là Hộ sinh với 150 báo cáo, duy trì ở tỷ lệ 72,5%, tiếp theo là Bác sĩ với 47 báo cáo chiếm tỷ lệ 22,7%, tuy số lượng báo cáo ADR do bác sĩ thực hiện tăng nhưng tỉ lệ giảm so với 6 tháng đầu năm 2019 (26,7%). Năm 2020, số lượng báo cáo ADR thực hiện bởi Dược sĩ tăng với 4,8% (10 báo cáo ADR) so với cùng kỳ năm 2019 (2,1% - 3 báo cáo ADR).
4. Phân bố số báo cáo ADR theo nhóm thuốc
|
STT |
Nhóm thuốc |
Số báo cáo ADR |
Tỷ lệ |
|
1 |
Kháng sinh |
87 |
42,0% |
|
2 |
Giảm đau hạ sốt |
85 |
41,4% |
|
3 |
Thuốc thúc đẻ, cầm máu |
11 |
5,31% |
|
4 |
Thuốc khác |
24 |
11,6% |
Nhận xét:
Kháng sinh là nhóm thuốc có tỷ lệ báo cáo ADR nhiều nhất với 42,0% (87 báo cáo ADR), trong đó hoạt chất Cefotaxim chiếm 41,4% tổng số báo cáo ADR liên quan đến kháng sinh.
Tiếp theo là nhóm thuốc giảm đau hạ sốt chiếm tỷ lệ 41,4% (85 báo cáo ADR), trong đó hoạt chất Diclofenac chiếm 88%, hoạt chất Paracetamol chỉ chiếm 12%. Tỷ lệ này phù hợp với việc các thuốc này được chỉ định thường xuyên nhất tại Bệnh viện Từ Dũ.
Có 12 báo cáo ADR không xác nhận được nguyên nhân do sử dụng đồng thời nhiều thuốc, và ghi nhận 02 báo cáo ADR từ thuốc điều trị ung thư trong 6 tháng đầu năm 2020.
5. Phân bố các báo cáo ADR theo tiền căn dị ứng thuốc
Nhận xét:
Số lượng báo cáo ADR trên bệnh nhân có tiền căn dị ứng thuốc là 18,8% (39 báo cáo ADR), tăng so với cùng kỳ năm 2019 (13,6%). Qua đó, nhân viên y tế cần lưu ý hơn việc khai thác tiền sử dị ứng và chỉ định thuốc để bảo đảm an toàn trong sử dụng thuốc.
Tuy nhiên, thống kê tiền sử dị ứng thuốc trên 207 báo cáo ADR cho thấy: có 5,3% người bệnh khai dị ứng thuốc không rõ loại, 4,8% khai dị ứng thức ăn, tương ứng với khoảng 10% các trường hợp không thể thu thập thông tin nhiều hơn để hỗ trợ việc lựa chọn, chỉ định thuốc. Tỷ lệ này phản ánh khó khăn của nhân viên y tế trong việc khai thác tiền sử dị ứng thuốc và chỉ định thuốc cho người bệnh có tiền sử bị mẫn cảm.
6. Phương hướng thực hiện công tác theo dõi và báo cáo ADR trong 6 tháng cuối năm 2020
- Áp dụng công nghệ thông tin để giảm thời gian, công sức trong công việc báo cáo, lưu trữ, quản lý báo cáo ADR tại Bệnh viện.
- Phối hợp với công nghệ thông tin, khoa Dược theo dõi chi tiết hơn về chất lượng của báo cáo ADR qua việc thẩm định báo cáo mỗi ngày.
- Tiếp tục phổ biến, tuyên truyền để gia tăng số lượng, chất lượng báo cáo ADR
- Lập bảng thông tin để báo cáo ADR chi tiết hơn ở các nội dung:
+ Mô tả biểu hiện ADR
+ Tái sử dụng thuốc bị nghi ngờ có xuất hiện lại phản ứng hay không
- Nhiễm Virus là chủ yếu: Hầu hết các trường hợp viêm họng cấp ở người lớn và trẻ em do virus gây ra (Adenovirus, Rhinovirus, Influenza, Epstein-Barr Virus...).
- Tỷ lệ nhiễm GAS: Liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes - GAS) là nguyên nhân gây viêm họng do vi khuẩn phổ biến nhất. GAS chiếm khoảng 20% – 30% các trường hợp viêm họng ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi, và 5% – 15% ở người lớn.
Theo IDSA 2026: Mặc dù có hiệu quả đối với nhiễm ESBL-E, nhóm chuyên gia đề xuất ưu tiên dành aztreonam-avibactam, ceftazidime-avibactam, meropenem-vaborbactam, imipenem-relebactam, ceftolozane-tazobactam và cefiderocol để điều trị nhiễm do các vi khuẩn biểu hiện kháng carbapenem.
Theo IDSA 2026: Nếu cefepime được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần thay đổi hay kéo dài liệu trình kháng sinh. Nhóm chuyên gia đề xuất tránh cefepime trong điều trị cUTI hoặc nhiễm ngoài đường tiết niệu do ESBL-E, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm với cefepime.
Theo IDSA 2026: Nếu piperacillin-tazobactam được khởi trị kinh nghiệm cho uUTI do một vi khuẩn sau đó xác định là ESBL-E và người bệnh cải thiện lâm sàng, không cần đổi thuốc cũng như không cần kéo dài thời gian điều trị. Nhóm chuyên gia đề xuất piperacillin-tazobactam là lựa chọn thay thế cho cUTI do ESBL-E ở người bệnh không nguy kịch và không kèm nhiễm khuẩn huyết. Ngược lại, không khuyến nghị piperacillin-tazobactam để điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu, ngay cả khi đã chứng minh nhạy cảm in vitro với piperacillin-tazobactam.
Theo IDSA 2026: Ertapenem, imipenem và meropenem là các thuốc ưu tiên điều trị nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Imipenem hoặc meropenem được ưu tiên ở người bệnh nguy kịch hoặc giảm albumin máu. Cefepime-enmetazobactam là lựa chọn thay thế cho các nhiễm ESBL-E ngoài đường tiết niệu. Khi đã đạt đáp ứng lâm sàng phù hợp, có thể cân nhắc chuyển sang ciprofloxacin, levofloxacin hoặc TMP-SMX đường uống, với điều kiện đã chứng minh nhạy cảm in vitro.
Enterobacterales sinh β-lactamase phổ rộng (ESBL-E) là nhóm vi khuẩn có khả năng bất hoạt phần lớn penicillin, cephalosporin và aztreonam. Các chủng ESBL-E vẫn còn nhạy cảm với carbapenem, nhưng thường đồng mang thêm gen hoặc đột biến làm mở rộng phổ kháng đối với nhiều nhóm kháng sinh không phải β-lactam. ESBL gặp phổ biến nhất ở Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae và Klebsiella oxytoca.
